Od pielęgnacji do snu – jak właściwie zadbać o dobrostan psa?

Dobrostan psa to znacznie więcej niż pełna miska, regularne spacery i opieka weterynaryjna. To również możliwość spokojnego odpoczynku, realizowania naturalnych zachowań, poczucie bezpieczeństwa i sposób, w jaki przeprowadzamy codzienne zabiegi pielęgnacyjne.

Właśnie tym tematom poświęcona była druga część naszego cyklu webinarów dotyczących dobrostanu psów. Gościem Dogs Plate była dr hab. inż. Ewa Jastrzębska, prof. UWM, która tym razem opowiedziała o potrzebie snu i odpoczynku, pielęgnacji oraz o tym, jak wiele pozornie drobnych elementów codziennego życia może wpływać na komfort psa.

Dobrostan zaczyna się od podstawowych potrzeb

Mówiąc o dobrostanie, bardzo łatwo skupić się na tym, co możemy psu dodatkowo zapewnić: ciekawszych spacerach, zabawkach, treningach czy nowych aktywnościach. Tymczasem podstawą są potrzeby, bez których zwierzę nie może prawidłowo funkcjonować.

Jedną z nich jest odpoczynek i sen.

Pies, podobnie jak człowiek, potrzebuje nie tylko czasu, w którym „nic nie robi”, ale również prawdziwego, głębokiego odpoczynku. To nie jest to samo. Pies leżący z otwartymi oczami i reagujący na każdy dźwięk z klatki schodowej może odpoczywać, ale niekoniecznie śpi i rzeczywiście się regeneruje.

U dorosłego psa przyjmuje się zwykle około 12–16 godzin snu i odpoczynku w ciągu doby. Szczenięta oraz psy starsze mogą potrzebować go jeszcze więcej, nawet w okolicach 18 godzin. Oczywiście nie chodzi o pilnowanie czasu ze stoperem. Potrzeba snu zależy między innymi od wieku, zdrowia, aktywności, temperamentu oraz tego, co wydarzyło się danego dnia.

Po dniu pełnym bodźców pies może po prostu potrzebować więcej czasu na regenerację.

Nie każdy odpoczywający pies naprawdę śpi

Podczas snu pojawia się między innymi faza REM. To właśnie wtedy możemy czasem obserwować poruszanie łapami, drobne ruchy ciała czy wokalizację. Jest to naturalny element snu.

Jeżeli pies spokojnie śpi i pojawiają się takie zachowania, nie ma potrzeby go wybudzać. Sen, również jego głębsze fazy, jest potrzebny do prawidłowej regeneracji organizmu.

Warto też zwrócić uwagę na pozycję, w której pies śpi. Aby mógł się w pełni rozluźnić, powinien mieć możliwość swobodnego położenia się na boku lub na grzbiecie. Jeżeli zawsze śpi mocno zwinięty, warto zastanowić się nie tylko nad wielkością posłania, ale także nad temperaturą otoczenia.

Gdzie powinno stać legowisko?

Piękne legowisko ustawione w niewłaściwym miejscu nadal może być złym miejscem do odpoczynku.

Przedpokój, ciąg komunikacyjny między kuchnią a salonem czy miejsce przy drzwiach wejściowych są wygodne z naszego punktu widzenia, ale dla psa mogą oznaczać ciągłe wybudzanie. Ktoś przechodzi, ktoś otwiera drzwi, pojawia się dźwięk windy, domownicy przemieszczają się z pokoju do pokoju.

Trudno w takich warunkach naprawdę odpocząć.

Podstawowe legowisko psa powinno więc znajdować się w spokojnym miejscu, w którym pies może czuć się bezpiecznie i nie jest nieustannie niepokojony.

Nie oznacza to oczywiście, że pies może mieć tylko jedno miejsce do spania. Wręcz przeciwnie. Wiele psów w ciągu dnia i nocy zmienia miejsce zależnie od temperatury, obecności domowników czy własnych preferencji.

Może chwilę spać na legowisku, później przenieść się na chłodniejszą podłogę, a następnie wrócić na kanapę. To zupełnie normalne.

Jak wybrać dobre legowisko dla psa?

Najdroższe i najładniejsze nie zawsze oznacza najlepsze.

Przede wszystkim legowisko powinno być dopasowane do konkretnego psa, a nie do wystroju naszego salonu.

Pies powinien mieć możliwość wygodnego położenia się na boku i wyciągnięcia całego ciała. Posłanie nie może więc być zbyt małe. Z drugiej strony ogromne legowisko nie zawsze będzie dla małego psa najbardziej komfortowe, szczególnie jeżeli lubi spać otulony.

Wiele psów chętnie korzysta z posłań z lekko podwyższonymi bokami, na których można oprzeć głowę i które dają poczucie osłonięcia.

Znaczenie ma również materiał i wypełnienie. Powierzchnia powinna być przyjemna dla psa, a wypełnienie na tyle dobrej jakości, aby po krótkim czasie nie zamieniło się w cienką, twardą warstwę.

Bardzo praktyczna kwestia, o której czasem zapominamy, to możliwość prania. Warto wybierać legowiska ze zdejmowanym pokrowcem lub takie, które możemy w całości wyprać. Przydatny jest też antypoślizgowy spód.

W przypadku psów starszych czy z problemami dotyczącymi układu ruchu szczególnie ważna jest obserwacja. Sprawdźmy, czy pies łatwo się kładzie, czy potrafi bez problemu wstać z posłania i jak wygląda jego ruch bezpośrednio po odpoczynku.

Nie istnieje jedno idealne legowisko dla wszystkich psów.

Klatka może być miejscem odpoczynku

Podczas webinaru pojawił się również temat klatek kennelowych. Odpowiednio wprowadzona, otwarta klatka może pełnić funkcję bezpiecznego azylu, a nie miejsca izolacji.

W niektórych domach, zwłaszcza tam, gdzie są dzieci lub dużo się dzieje, może być przestrzenią, do której pies sam wchodzi, gdy potrzebuje spokoju.

Warunek jest jeden: takie miejsce rzeczywiście musi należeć do psa. Jeżeli pies się w nim znajduje i odpoczywa, domownicy powinni respektować jego potrzebę spokoju.

Spacer to coś więcej niż szybkie siku

Kolejnym elementem dobrostanu jest możliwość swobodnego załatwiania potrzeb fizjologicznych.

Dorosły, zdrowy pies powinien mieć możliwość regularnego wychodzenia na zewnątrz. Podczas webinaru jako ogólny punkt odniesienia wskazano co najmniej trzy wyjścia w ciągu dnia, przy czym liczba oraz długość spacerów zawsze powinny być dopasowane do konkretnego zwierzęcia.

Senior czy pies chory może potrzebować pięciu krótszych wyjść zamiast trzech dłuższych.

Warto jednak pamiętać o czymś jeszcze: spacer nie służy wyłącznie opróżnieniu pęcherza i jelit.

Dla psa jest to czas eksplorowania świata. Węszenie, zatrzymywanie się, sprawdzanie nowych miejsc i różnych nawierzchni to ważna aktywność umysłowa.

Szybkie kółko wokół bloku, podczas którego pies ma tylko zrobić siku i natychmiast wrócić do domu, nie daje mu tych samych możliwości.

Dobry spacer nie zawsze musi być długi i intensywny. Powinien natomiast pozwalać psu być psem.

Pielęgnacja również wpływa na dobrostan

Czesanie, skracanie pazurów, mycie zębów, czyszczenie uszu, kąpiel czy zabiegi wykonywane u groomera i lekarza weterynarii są częścią życia psa.

Niektórych z nich po prostu nie możemy pominąć.

Długotrwale skołtuniona sierść powoduje dyskomfort i może prowadzić do problemów skórnych. Zbyt długie pazury wpływają na sposób poruszania się. Higiena jamy ustnej także nie powinna ograniczać się wyłącznie do podawania psu twardych gryzaków.

Jednocześnie sposób wykonania zabiegu ma ogromne znaczenie.

Pies nie musi lubić obcinania pazurów czy czyszczenia uszu. Powinien jednak wiedzieć, czego się spodziewać i mieć poczucie bezpieczeństwa.

Trening kooperacyjny, czyli współpraca zamiast walki

Właśnie tutaj bardzo przydatny jest trening kooperacyjny, nazywany również treningiem medycznym.

Jego celem jest stopniowe przyzwyczajanie psa do dotyku i różnych zabiegów. Nie zaczynamy od przytrzymania psa i wykonania całej procedury za wszelką cenę.

Dzielimy ją na małe elementy.

Jeżeli chcemy nauczyć psa spokojnego mycia zębów, pierwszym etapem może być samo pokazanie szczoteczki. Następnie dotknięcie pyska, uniesienie wargi, dotknięcie zęba palcem i dopiero później stopniowe wprowadzanie szczoteczki.

Pies jest nagradzany za kolejne spokojnie wykonane kroki.

Ważna jest również możliwość zrobienia przerwy. Obserwujemy komunikację psa i reagujemy, gdy pokazuje, że sytuacja staje się dla niego zbyt trudna.

Tak można przygotowywać psa nie tylko do mycia zębów, ale również do obcinania pazurów, czyszczenia uszu, zakładania kagańca, podawania kropli, zmiany opatrunku, zabiegów groomerskich czy nawet zakładania szelek.

I warto zacząć zanim pojawi się konieczność wykonania konkretnej procedury.

Czy psa trzeba ubierać?

Nie każdy pies potrzebuje ubrania.

Wiele ras doskonale radzi sobie z niską temperaturą i dodatkowa warstwa może być zupełnie zbędna. Są jednak psy, które rzeczywiście mogą potrzebować wsparcia. Dotyczy to między innymi ras bezwłosych lub z bardzo skąpą okrywą, a także części szczeniąt, seniorów oraz zwierząt przewlekle chorych.

Najważniejsze pytanie powinno więc brzmieć nie „czy ubranko jest ładne?”, lecz czy mój pies naprawdę go potrzebuje?

Jeżeli tak, ubranie nie powinno ograniczać ruchów, utrudniać komunikacji ani być problematyczne podczas zakładania. Powinno być dopasowane do temperatury, pogody, rodzaju spaceru i aktywności psa.

Podobna zasada dotyczy butów. Nie są elementem potrzebnym każdemu psu na każdym spacerze. Mogą jednak przydać się na bardzo trudnym, kamienistym podłożu, przy mocno zasolonych chodnikach czy wtedy, gdy musimy zabezpieczyć opatrunek lub uszkodzoną łapę.

Podczas aktywności na wodzie warto natomiast pamiętać o dobrze dopasowanym kapoku. Nawet pies, który umie pływać, może znaleźć się w trudnej sytuacji po niespodziewanym wpadnięciu do wody.

Najważniejsza jest obserwacja własnego psa

Jednym z najważniejszych wniosków z webinaru jest to, że w dbaniu o dobrostan trudno stworzyć jeden zestaw zasad pasujący do każdego psa.

Senior będzie miał inne potrzeby niż młody, aktywny pies. Pies z gęstym podszerstkiem inaczej zareaguje na zimno niż pies bezwłosy. Jeden będzie uwielbiał bardzo miękkie posłanie, drugi część nocy spędzi na chłodnej podłodze.

Dlatego obserwacja własnego psa jest tak ważna.

Czy potrafi spokojnie spać? Czy ma miejsce, w którym nikt mu nie przeszkadza? Czy podczas spaceru ma czas na węszenie? Czy bez problemu wstaje z legowiska? Czy zabiegi pielęgnacyjne są dla niego przewidywalne, czy za każdym razem zamieniają się w walkę?

Dobrostan bardzo często budujemy właśnie w takich codziennych sytuacjach.

Nie chodzi o tworzenie psu idealnego świata ani o kupowanie coraz większej liczby akcesoriów. Chodzi o zrozumienie jego potrzeb i stworzenie takich warunków, w których może odpoczywać, poruszać się, eksplorować otoczenie, komunikować swoje potrzeby i    po prostu zachowywać się jak pies.

Bo dobra opieka to nie tylko to, co robimy dla psa. Równie ważne jest to, czy potrafimy zauważyć, czego potrzebuje właśnie nasz pies.

FAQ – sen, odpoczynek i dobrostan psa