Żywienie młodego psa lub kota nie polega wyłącznie na wybraniu karmy z napisem „puppy” albo „kitten”. Szczenię i kocię nie są po prostu mniejszymi wersjami dorosłych zwierząt. Ich organizmy w krótkim czasie muszą zbudować kościec, mięśnie, narządy, układ nerwowy i odpornościowy. Potrzebują więc nie tylko odpowiedniej ilości jedzenia, ale także właściwych proporcji energii i składników odżywczych.

Podczas webinaru „Jak żywić kocięta i szczenięta, żeby rosły zdrowo?” lek. wet. Aleksandra Szuba wyjaśniła, jak oceniać dietę młodego zwierzęcia, dlaczego szybszy wzrost nie zawsze jest korzystny oraz kiedy pozornie zdrowe dodatki mogą zaburzyć prawidłowy rozwój.

Poniżej znajdziesz najważniejsze wnioski z webinaru. W materiale umieszczonym przy artykule możesz obejrzeć pełne nagranie spotkania.

Młode zwierzę nie jest miniaturą dorosłego psa lub kota

Organizm dorosłego zwierzęcia wykorzystuje składniki odżywcze przede wszystkim do utrzymania prawidłowego funkcjonowania. U szczenięcia i kocięcia sytuacja wygląda inaczej. Energia i składniki odżywcze muszą pokryć zarówno codzienne potrzeby organizmu, jak i intensywny rozwój nowych tkanek.

Rosnące zwierzę potrzebuje więcej energii, białka, niektórych tłuszczów, witamin i składników mineralnych w przeliczeniu na masę ciała niż zwierzę dorosłe. Szczególne znaczenie mają wapń, fosfor, witamina D, żelazo, cynk, miedź oraz kwasy tłuszczowe omega-3, w tym DHA wspierający rozwój układu nerwowego i siatkówki oka.

Nie oznacza to jednak, że im więcej tych składników podamy, tym lepiej. W okresie wzrostu równie niebezpieczne mogą być ich niedobory, jak i nadmiary.

Celem nie jest jak najszybszy wzrost

Wielu opiekunów cieszy się, gdy szczeniak szybko przybiera na wadze, ma duży apetyt i wygląda na pulchnego. Tymczasem szybki wzrost nie zawsze jest równoznaczny ze zdrowym rozwojem.

Celem żywienia powinien być wzrost harmonijny, odpowiedni dla gatunku, rasy, płci oraz przewidywanej masy ciała dorosłego zwierzęcia. Młody pies lub kot powinien otrzymywać wystarczająco dużo energii do rozwoju, ale nie powinien być stale przekarmiany.

Ma to szczególne znaczenie u szczeniąt ras dużych i olbrzymich. Ich masa ciała w krótkim czasie zwiększa się wielokrotnie. Kości i stawy muszą nadążyć za tym tempem. Jeżeli szczeniak otrzymuje za dużo energii, może rosnąć szybciej, niż jego układ kostno-stawowy jest w stanie bezpiecznie się rozwijać.

Nadmierne karmienie nie powoduje, że pies będzie genetycznie większy lub lepiej zbudowany. Może natomiast zwiększać obciążenie niedojrzałych kości i stawów.

Ile powinno jeść szczenię lub kocię?

Zapotrzebowanie energetyczne młodych zwierząt jest wyższe niż u dorosłych psów i kotów. W początkowym okresie wzrostu może być nawet kilkukrotnie większe w przeliczeniu na masę ciała.

Nie oznacza to jednak, że każdemu młodemu zwierzęciu można podawać jedzenie bez ograniczeń. Ilość pokarmu trzeba dopasować do konkretnego pacjenta.

Na zapotrzebowanie wpływają między innymi wiek, gatunek, rasa, płeć, masa ciała, przewidywana masa dorosła, aktywność, tempo wzrostu, stan zdrowia i kaloryczność karmy.

Tabele dawkowania podane przez producenta są jedynie punktem wyjścia. Dwa szczenięta tej samej rasy, nawet pochodzące z jednego miotu, mogą potrzebować różnych ilości energii.

Porcję należy regularnie korygować na podstawie wyglądu sylwetki, masy ciała, kondycji mięśniowej i tempa przyrostów.

Sama waga nie wystarczy

Masa ciała jest ważna, ale nie mówi wszystkiego. Zwierzę może ważyć zgodnie z oczekiwaniami, a jednocześnie mieć za dużo tkanki tłuszczowej i za mało mięśni.

Do oceny sylwetki wykorzystuje się skalę BCS, czyli Body Condition Score. Pomaga ona określić ilość tkanki tłuszczowej. Osobno można ocenić MCS, czyli kondycję mięśniową.

U prawidłowo żywionego młodego zwierzęcia żebra powinny być łatwo wyczuwalne pod palcami, ale nie muszą być wyraźnie widoczne. Patrząc na psa lub kota z góry, powinniśmy zauważyć zarys talii. Z boku widoczne jest natomiast lekkie podkasanie brzucha.

U zwierząt z długą lub gęstą sierścią sama ocena wzrokowa nie wystarcza. Sylwetkę trzeba regularnie sprawdzać dotykiem.

Młode zwierzę nie będzie miało tak rozwiniętej masy mięśniowej jak dorosły pies czy kot. Nie oznacza to jednak, że wyraźne wychudzenie lub bardzo słaba kondycja mięśniowa są prawidłowym elementem wzrostu.

Warto regularnie kontrolować tempo wzrostu

Młode zwierzę powinno być regularnie ważone. Wyniki warto zapisywać, aby sprawdzić, czy masa ciała rośnie w sposób równomierny.

U szczeniąt, zwłaszcza dużych i olbrzymich ras, pomocne mogą być krzywe wzrostu. Działają podobnie jak siatki centylowe stosowane u dzieci. Pokazują, czy zwierzę rozwija się w przewidywalnym tempie.

Nagłe przyspieszenie wzrostu nie powinno automatycznie prowadzić do dalszego zwiększania porcji. Najpierw trzeba sprawdzić sylwetkę psa, jego BCS i przewidywaną masę dorosłą. Możliwe, że szczeniak rzeczywiście będzie większy, niż początkowo zakładano, ale możliwe również, że otrzymuje za dużo energii.

Karma musi być przeznaczona dla odpowiedniego gatunku i etapu życia

Podstawą żywienia młodego psa lub kota powinna być dieta pełnoporcjowa, przeznaczona dla wzrostu.

Nie należy regularnie żywić kocięcia karmą dla psa ani szczenięcia karmą dla kota. Psy i koty różnią się zapotrzebowaniem na wiele składników odżywczych.

Znaczenie ma także przewidywana masa ciała dorosłego psa. Szczenię dużej rasy może wymagać diety opracowanej specjalnie dla kontrolowanego wzrostu dużych psów.

Wybierając karmę, warto sprawdzić nie tylko nazwę produktu i skład surowcowy, ale również informację, czy jest ona pełnoporcjowa, dla jakiego gatunku i etapu życia jest przeznaczona, jaka jest jej kaloryczność oraz jaką zawiera ilość wapnia i fosforu.

Nie należy oceniać karmy wyłącznie na podstawie jednego parametru, na przykład procentowej zawartości mięsa albo białka.

Czy wysokie białko szkodzi dużym szczeniętom?

Wysoka zawartość białka jest często obwiniana za problemy ortopedyczne u szczeniąt dużych ras. Najważniejszym problemem nie jest jednak samo białko, ale przede wszystkim nadmierna podaż energii, zbyt szybkie tempo wzrostu oraz nieprawidłowa podaż wapnia i fosforu.

Białko jest młodemu organizmowi niezbędne. Służy do budowy mięśni, narządów, enzymów, hormonów, krwi i elementów układu odpornościowego.

Nie należy więc automatycznie wybierać karmy o niskiej zawartości białka tylko dlatego, że pies będzie duży. Ważniejsze jest to, czy dieta jest kompletna, odpowiednio zbilansowana i podawana w ilości dopasowanej do rzeczywistego zapotrzebowania.

Więcej wapnia nie oznacza mocniejszych kości

Jednym z najczęstszych błędów popełnianych przez opiekunów jest dodatkowe podawanie wapnia szczeniakowi, który otrzymuje już pełnoporcjową karmę.

Preparaty wapniowe, mączka kostna, skorupki jaj i inne dodatki są czasem podawane „na mocne kości”. W rzeczywistości nadmiar wapnia może zaburzać prawidłowy rozwój szkieletu.

Młody organizm nie ma jeszcze tak sprawnych mechanizmów regulujących wchłanianie wapnia jak organizm dorosłego zwierzęcia. Może więc pobierać go z przewodu pokarmowego w nadmiernej ilości.

Jeżeli szczenię je pełnoporcjową karmę przeznaczoną dla wzrostu, nie należy samodzielnie dodawać do niej preparatów wapniowych ani mineralnych.

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku diet domowych. Mięso zawiera dużo fosforu i bardzo mało wapnia. Dieta oparta na samym mięsie, ryżu i warzywach nie jest więc prawidłowo zbilansowana. Ilość wapnia w diecie domowej musi jednak zostać dokładnie obliczona, a nie ustalona na oko.

Jak często powinien jeść szczeniak?

Młode szczenięta powinny otrzymywać kilka mniejszych posiłków dziennie. W pierwszych miesiącach życia najczęściej sprawdzają się cztery posiłki na dobę.

Wraz ze wzrostem pojemności żołądka i spowalnianiem tempa rozwoju ich liczbę można stopniowo zmniejszać. Około szóstego miesiąca wiele psów dobrze funkcjonuje na trzech posiłkach, a po zakończeniu intensywnego wzrostu można przejść na dwa.

Nie należy zbyt wcześnie podawać całej dziennej porcji w jednym dużym posiłku. Ma to szczególne znaczenie u dużych psów, zwierząt jedzących łapczywie oraz pacjentów z wrażliwym przewodem pokarmowym.

Jak często powinno jeść kocię?

Koty są przystosowane do pobierania wielu małych porcji w ciągu doby. Kocięta mają dodatkowo niewielkie żołądki i wysokie zapotrzebowanie energetyczne.

Najmłodsze kocięta mogą potrzebować nawet kilku lub kilkunastu małych posiłków, rozłożonych również na późniejsze godziny. Pomocna może być miska automatyczna.

U starszych kociąt zazwyczaj dobrze sprawdza się przynajmniej cztery lub pięć posiłków dziennie.

Częste karmienie nie musi jednak oznaczać stale pełnej miski suchej karmy. Można podawać niewielkie, odmierzone porcje pełnoporcjowego pokarmu, w tym karmy mokrej.

Czy kocię może jeść do woli?

U części zdrowych kociąt karmienie do woli lub bardzo częsty dostęp do pokarmu może się sprawdzać. Kocięta mają wysokie zapotrzebowanie energetyczne, a jednorazowo mogą zjeść niewielką porcję.

Nie jest to jednak rozwiązanie odpowiednie dla każdego kota. Nadal trzeba regularnie kontrolować masę ciała i sylwetkę.

Wraz ze spowalnianiem wzrostu, a szczególnie po zabiegu kastracji, zapotrzebowanie może się zmniejszyć. Wtedy dotychczasowy sposób żywienia może prowadzić do nadmiernego przyrostu masy ciała.

Czy szczeniak może jeść do woli?

U większości szczeniąt karmienie bez kontroli ilości nie jest dobrym rozwiązaniem.

Wiele psów nie reguluje pobrania energii na tyle skutecznie, aby samodzielnie zakończyć jedzenie po pokryciu zapotrzebowania. Mogą jeść, dopóki pokarm znajduje się w misce.

Szczególnie niebezpieczne jest to u szybko rosnących szczeniąt dużych i olbrzymich ras. W ich przypadku porcje powinny być odmierzane, a tempo wzrostu regularnie monitorowane.

Smaczki i gryzaki również są częścią diety

Opiekunowie często dokładnie odmierzają porcję karmy, ale nie uwzględniają przysmaków treningowych, gryzaków, past, zawartości mat do lizania i zabawek na jedzenie.

U intensywnie szkolonego szczeniaka smaczki mogą stanowić znaczną część dziennego pobrania energii. Jeżeli nie zostaną uwzględnione w dawce, pies może być przekarmiany mimo prawidłowo odmierzonej karmy.

Gryzaki mogą wnosić nie tylko energię i tłuszcz, ale także wapń, fosfor oraz inne składniki mineralne. Ich rzeczywista wartość odżywcza często jest trudna do oszacowania.

Wszystko, co młode zwierzę zjada w ciągu dnia, jest częścią jego diety.

Różnorodność jest potrzebna, ale chaos żywieniowy już nie

Wczesne zapoznawanie młodego zwierzęcia z różnymi smakami, konsystencjami i teksturami może być korzystne. Szczególnie ważne jest to u kociąt.

Kot karmiony od początku wyłącznie jednym rodzajem suchej karmy może w przyszłości bardzo trudno akceptować karmy mokre lub diety lecznicze. Wczesne wprowadzanie różnych konsystencji może zmniejszyć ryzyko neofobii pokarmowej, czyli silnej niechęci do nowych pokarmów.

Różnorodność nie oznacza jednak codziennego mieszania wielu przypadkowych produktów. Jeżeli młode zwierzę jednocześnie otrzymuje kilka karm, mięso, sery, jajka, gryzaki, suplementy i resztki ze stołu, trudno ocenić zarówno bilans diety, jak i jej tolerancję.

Najlepiej utrzymywać stabilną, pełnoporcjową podstawę i wprowadzać nowe produkty pojedynczo.

Czy dieta domowa może być odpowiednia?

Dieta gotowana lub surowa może być prawidłowym sposobem żywienia młodego psa lub kota, ale tylko wtedy, gdy została dokładnie obliczona.

Samo mięso z ryżem lub warzywami nie jest pełnoporcjową dietą. Zwykle dostarcza zbyt dużo fosforu i za mało wapnia, a także nie pokrywa zapotrzebowania na wiele witamin, mikroelementów i niezbędnych kwasów tłuszczowych.

W przypadku kotów trzeba dodatkowo uwzględnić specyficzne potrzeby gatunkowe, między innymi odpowiednią podaż tauryny.

Receptura powinna być ułożona dla konkretnego zwierzęcia i konkretnego etapu wzrostu. Należy także ściśle przestrzegać ilości składników i suplementów.

Czy dieta surowa jest bezpieczna?

Dieta surowa, podobnie jak dieta gotowana, musi być prawidłowo zbilansowana. Dodatkowo brak obróbki termicznej wiąże się z większym ryzykiem mikrobiologicznym.

Znaczenie ma nie tylko bezpieczeństwo młodego zwierzęcia, ale także osób mieszkających w domu. Szczególną ostrożność należy zachować w gospodarstwach domowych, w których mieszkają małe dzieci, osoby starsze, kobiety w ciąży lub osoby z obniżoną odpornością.

Jaki model żywienia jest najlepszy?

Nie istnieje jeden sposób żywienia, który będzie najlepszy dla każdego szczeniaka i każdego kocięcia.

Karma mokra, sucha, dieta gotowana lub prawidłowo zbilansowana dieta surowa mają swoje zalety i ograniczenia. Znaczenie mają potrzeby konkretnego zwierzęcia, jego stan zdrowia, możliwości opiekuna, dostępny budżet i zdolność do konsekwentnego realizowania wybranego modelu.

Dobra dieta powinna być kompletna, stabilna, bezpieczna, możliwa do monitorowania i dostosowana do etapu wzrostu.

Kiedy sposób żywienia wymaga ponownej oceny?

Niepokojącym sygnałem jest bardzo szybki przyrost masy ciała, narastająca pulchność, brak wyczuwalnej talii, wyraźne wychudzenie albo zahamowanie wzrostu.

Konsultacji wymagają również przewlekłe biegunki, wymioty, nadmierne gazy, pogorszenie jakości sierści, osłabienie, bolesność, kulawizna i niechęć do ruchu.

Dietę należy zweryfikować również wtedy, gdy młode zwierzę otrzymuje karmę przeznaczoną dla innego gatunku lub etapu życia, dieta domowa nie została obliczona albo do pełnoporcjowej karmy dokładany jest wapń i kilka dodatkowych suplementów.

Podsumowanie

Prawidłowe żywienie młodego psa lub kota nie polega na podawaniu jak największej ilości jedzenia i suplementów.

Dieta powinna być przeznaczona dla właściwego gatunku i okresu wzrostu, kompletna pod względem składników odżywczych i dopasowana do rzeczywistego zapotrzebowania zwierzęcia.

Najważniejsza jest regularna obserwacja. Masa ciała, sylwetka, kondycja mięśniowa, jakość kału, apetyt, aktywność oraz tempo wzrostu pokazują, czy wybrany sposób żywienia rzeczywiście się sprawdza.

Młody pies lub kot nie musi być pulchny. Powinien rosnąć harmonijnie i pozostawać w dobrej, szczupłej kondycji.

FAQ – najczęściej zadawane pytania