Jak karmić psa, żeby wspierać jego zdrowie? Podstawy żywienia bez mitów.

Sucha, mokra, domowa, a może mieszana? W przypadku psów nie istnieje jeden sposób żywienia, który będzie najlepszy dla każdego zwierzęcia. Dobra dieta powinna pokrywać zapotrzebowanie psa, odpowiadać jego wiekowi i aktywności, być dobrze tolerowana, a jednocześnie możliwa do stosowania przez opiekuna na co dzień. Wyjaśniamy, jak wybierać karmę, kontrolować porcje i rozsądnie podchodzić do suplementacji.

Nie istnieje jedna idealna dieta dla każdego psa

Psa można prawidłowo żywić karmą mokrą, suchą, odpowiednio przygotowaną dietą domową albo systemem mieszanym. Każdy z tych sposobów może się sprawdzić, pod warunkiem że dieta jest kompletna, bezpieczna i dopasowana do konkretnego zwierzęcia.

Znaczenie mają wiek, masa ciała, aktywność, stan zdrowia, tolerancja pokarmowa i preferencje psa. Trzeba też uwzględnić możliwości opiekuna: czas, budżet, warunki przechowywania jedzenia i regularność przygotowywania posiłków.

Najlepsza dieta to nie ta, która aktualnie cieszy się największą popularnością, ale ta, która odpowiada potrzebom psa i może być konsekwentnie stosowana.

Co powinna zapewniać prawidłowa dieta?

Podstawowym zadaniem żywienia jest dostarczenie odpowiedniej ilości energii oraz wszystkich niezbędnych składników odżywczych.

Dieta powinna zawierać pełnowartościowe białko, tłuszcz, składniki mineralne i witaminy. W zależności od jej rodzaju może dostarczać również węglowodanów i włókna pokarmowego.

Pokarm musi być także dobrze tolerowany. Nawet bardzo dobry skład nie pomoże, jeżeli po karmie regularnie pojawiają się biegunki, wzdęcia, wymioty albo pies konsekwentnie odmawia jedzenia.

Nie mniej ważne jest bezpieczeństwo. Karmę trzeba przechowywać zgodnie z zaleceniami producenta, nie podawać produktów zepsutych, zawilgoconych ani takich, których opakowanie zostało uszkodzone.

Karma pełnoporcjowa czy uzupełniająca?

Na etykiecie karmy warto w pierwszej kolejności sprawdzić, czy produkt jest pełnoporcjowy.

Karma pełnoporcjowa została przygotowana tak, aby pokrywać zapotrzebowanie zdrowego psa na wszystkie niezbędne składniki odżywcze na określonym etapie życia. Może stanowić podstawę codziennego żywienia.

Karma uzupełniająca nie jest kompletna. Może być dodatkiem, topperem, przysmakiem lub okazjonalnym posiłkiem, ale nie powinna przez dłuższy czas zastępować prawidłowo zbilansowanej diety.

Szczególną ostrożność trzeba zachować przy żywieniu domowym. Samo mięso z ryżem i warzywami nie tworzy pełnoporcjowej diety. Taki jadłospis wymaga uzupełnienia między innymi wapnia, witamin i składników mineralnych, a konkretne dodatki powinny wynikać z całego przepisu.

Ile białka potrzebuje pies?

Białko jest niezbędne do utrzymania mięśni, regeneracji tkanek, pracy układu odpornościowego i produkcji wielu ważnych związków w organizmie.

Warto pamiętać, że minimalna zawartość białka określona w normach żywieniowych nie zawsze oznacza ilość optymalną dla każdego psa. Inne potrzeby będzie miał spokojny pies dorosły, inne rosnące szczenię, senior tracący mięśnie, suka w okresie rozrodu czy pies intensywnie pracujący.

Znaczenie ma również jakość i strawność białka. Dwie karmy o podobnej zawartości białka mogą różnić się jego źródłem. Białko pochodzące z mięsa i innych składników zwierzęcych jest zazwyczaj lepiej dopasowane do potrzeb psa niż dieta, w której duża część deklarowanego białka pochodzi z koncentratów roślinnych.

Większa zawartość białka nie jest jednak automatycznie lepsza. Dietę zawsze trzeba oceniać jako całość, szczególnie gdy pies ma zdiagnozowaną chorobę wymagającą ograniczenia określonych składników.

Tłuszcz dostarcza energii, ale może powodować problemy

Tłuszcz jest najbardziej kalorycznym składnikiem diety. Poprawia smakowitość karmy, dostarcza energii i umożliwia wykorzystanie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.

Jednocześnie zbyt tłusta dieta może prowadzić do biegunek, zwiększenia masy ciała i pogorszenia tolerancji posiłków. Jest to szczególnie ważne u psów, które wcześniej miały problemy z trzustką lub źle reagują na tłuste mięso i podroby.

Jeżeli pies dobrze toleruje karmę suchą, a po mokrej pojawia się luźniejszy kał, nie musi to oznaczać uczulenia na zastosowane mięso. Przyczyną może być wyższa zawartość tłuszczu, duży udział podrobów, zbyt szybka zmiana żywienia albo zbyt obfita porcja.

Dobrze dobrana mokra karma sama w sobie nie powinna powodować przewlekłej biegunki.

Porcja karmy powinna wynikać z kalorii

Jednym z najczęstszych błędów jest odmierzanie jedzenia „na oko”. Nawet niewielka codzienna nadwyżka może po kilku miesiącach doprowadzić do widocznego zwiększenia masy ciała.

Dawkowanie podane na opakowaniu jest jedynie punktem wyjścia. Tabela nie uwzględnia indywidualnego metabolizmu każdego psa.

Porcję należy dopasować do aktualnej masy ciała, wieku, kastracji, aktywności i celu żywienia. Następnie trzeba obserwować sylwetkę oraz regularnie ważyć psa. Jeżeli zaczyna tyć, dawkę należy zmniejszyć. Jeżeli chudnie mimo dobrego apetytu, warto sprawdzić zarówno ilość podawanych kalorii, jak i stan zdrowia.

Aktywność również trzeba oceniać realistycznie. Pies wychodzący na krótkie spacery wokół domu nie jest psem wysoko aktywnym, nawet jeśli podczas spaceru dużo biega i ekscytuje się otoczeniem.

Smaczki również wliczają się do diety

Przysmaki, gryzaki, produkty podawane podczas treningu i resztki ze stołu dostarczają kalorii. Nie są dodatkiem, który można całkowicie pominąć przy ustalaniu dawki.

Najlepiej, aby smaczki stanowiły niewielką część dziennego zapotrzebowania energetycznego. Przy intensywnym treningu można odłożyć część podstawowej porcji karmy i wykorzystywać ją jako nagrodę.

Szczególną uwagę trzeba zwracać na gryzaki. Suszone uszy, skóry, ścięgna oraz inne naturalne produkty bywają bardzo kaloryczne. Jeden duży gryzak może dostarczyć małemu psu znaczną część energii przewidzianej na cały dzień.

Jak ocenić sylwetkę psa?

Sama masa ciała nie daje pełnej informacji. Dwa psy ważące tyle samo mogą mieć zupełnie inną budowę i ilość tkanki tłuszczowej.

Żebra powinny być łatwo wyczuwalne pod cienką warstwą tkanki, ale nie powinny mocno wystawać. Patrząc na psa z góry, powinniśmy widzieć talię. Z boku brzuch powinien być delikatnie podciągnięty.

Warto regularnie robić zdjęcia psa z góry i z boku. Kiedy widzimy zwierzę codziennie, stopniowy wzrost masy może pozostać niezauważony.

Oprócz ilości tkanki tłuszczowej trzeba zwracać uwagę na mięśnie. Szczupły pies nie zawsze ma prawidłową sylwetkę. Może mieć niewiele tłuszczu, ale jednocześnie wyraźnie osłabioną masę mięśniową.

U seniorów, psów po chorobie i zwierząt z problemami ortopedycznymi pomocna może być konsultacja z fizjoterapeutą weterynaryjnym. Odpowiednio dobrana aktywność wspiera mięśnie, stawy i kontrolę masy ciała.

Jak porównywać karmę mokrą i suchą?

Nie można bezpośrednio porównywać wartości podanych na opakowaniu suchej i mokrej karmy. Mokra karma zawiera znacznie więcej wody, dlatego procent białka lub tłuszczu na etykiecie będzie pozornie dużo niższy.

Aby rzetelnie porównać produkty, trzeba przeliczyć składniki na suchą masę, czyli po odjęciu wody.

Przykładowo 10% białka w karmie mokrej zawierającej 75% wilgotności oznacza znacznie wyższą koncentrację białka w suchej masie, niż mogłoby się wydawać po samym odczytaniu etykiety.

Warto sprawdzić również kaloryczność. Dwie karmy mogą mieć podobny skład analityczny, ale różnić się ilością energii w 100 g. Ma to duże znaczenie przy odchudzaniu, żywieniu małych psów oraz zwierząt, które potrzebują dużych objętościowo posiłków.

Czy można łączyć różne sposoby żywienia?

Tak. Zdrowy pies może być żywiony systemem mieszanym, na przykład karmą mokrą i suchą albo karmą pełnoporcjową i prawidłowo zbilansowanym jedzeniem gotowanym.

Najważniejsze jest obliczenie łącznej kaloryczności. Jeżeli pies ma otrzymywać połowę zapotrzebowania z karmy suchej i połowę z mokrej, nie podajemy połowy gramatury z obu tabel. Trzeba obliczyć, ile kalorii dostarcza każdy produkt.

Posiłków nie trzeba zawsze mieszać w jednej misce. Można podawać różne rodzaje jedzenia o różnych porach dnia, jeżeli pies dobrze je toleruje.

Większej ostrożności wymaga łączenie surowej diety z karmą suchą. Nie każdy pies będzie źle reagował na taki model, ale przy żywieniu surowym trzeba szczególnie przestrzegać zasad higieny i bezpieczeństwa mikrobiologicznego. W wielu przypadkach prostszym rozwiązaniem jest połączenie karmy z dietą gotowaną.

Czy pełnoporcjową karmę trzeba suplementować?

Zdrowy pies jedzący prawidłowo dobraną karmę pełnoporcjową nie potrzebuje rutynowego dodawania wapnia, witaminy D, preparatu mineralnego ani przypadkowego kompleksu witamin.

Niepotrzebna suplementacja może zaburzyć proporcje składników odżywczych. Szczególnie niebezpieczny jest nadmiar wapnia i witaminy D, zwłaszcza u rosnących szczeniąt.

Suplementy powinny odpowiadać konkretnemu celowi. Kwasy omega-3 mogą wspierać skórę, sierść, stawy i pracę układu nerwowego, ale trzeba zwracać uwagę na jakość oleju oraz zawartość EPA i DHA, a nie tylko na liczbę mililitrów preparatu.

Preparaty na stawy również powinny być dobierane do rzeczywistych potrzeb. Innego wsparcia wymaga młody pies sportowy, innego senior z bólem, a jeszcze innego zwierzę po urazie.

Jeżeli pies otrzymuje kilka suplementów jednocześnie, należy sprawdzić, czy nie powtarzają się w nich witaminy i składniki mineralne.

Dieta powinna zmieniać się razem z psem

Pokarm, który sprawdzał się u młodego psa, nie musi być odpowiedni dla seniora. Z czasem może zmienić się zapotrzebowanie kaloryczne, tolerancja tłuszczu, sposób gryzienia, aktywność i masa mięśniowa.

Po kastracji zwykle nie jest potrzebna szczególna suplementacja ani obowiązkowa karma oznaczona jako „sterilised”. Najważniejsza jest kontrola porcji, ponieważ zapotrzebowanie energetyczne może się zmniejszyć, a apetyt przez pewien czas może być większy.

Zmiany diety mogą być potrzebne również po chorobie, przy nasileniu problemów jelitowych albo wtedy, gdy dotychczasowa konsystencja pokarmu staje się dla psa trudna do jedzenia.

FAQ – najczęściej zadawane pytania